Προϋπολογισμός

Συνολικός προϋπολογισμός Δημόσιας Δαπάνης: 3.606.846.168 ευρώ,
εκ των οποίων το ποσό των 2.978.012.279 ευρώ είναι η συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 628.833.889 ευρώ είναι η Εθνική συμμετοχή.

​

Στόχοι

Το Πρόγραμμα “Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή" (ΠΕΚΑ) του ΕΣΠΑ 2021-2027 σχεδιάζεται στο πλαίσιο του Στόχου Πολιτικής 2 της πολιτικής συνοχής της προγραμματικής περιόδου 2021-2027 για την προώθηση μιας πιο πράσινης Ευρώπης θέτοντας ως στρατηγικούς στόχους:

• την προώθηση της ενεργειακής μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας και χρήση ΑΠΕ για ελαχιστοποίηση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου,
• την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, την πρόληψη και τη διαχείριση κινδύνων που συνδέονται τόσο με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, αλλά και με τις ανθρώπινες παρεμβάσεις στα οικοσυστήματα,
• την αστική αναζωογόνηση με έμφαση στο δομημένο και φυσικό αστικό περιβάλλον,
• τη βιώσιμη πολυτροπική αστική κινητικότητα-μικροκινητικότητα,
• την ικανοποίηση των απαιτήσεων του περιβαλλοντικού κεκτημένου της ΕΕ στην διαχείριση των στερεών αποβλήτων και υδάτων, ενσωματώνοντας τις παραμέτρους της κυκλικής οικονομίας,
  
• τη διατήρ​ηση της βιοποικιλότητας και την αειφόρο χρήση των φυσικών πόρων,
• ​την προώθηση της πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή και βιώσιμη στέγαση,
• τη βιώσιμη διαχείριση και ανθεκτικότητα των υδάτινων συστημάτων και
• την προώθηση των ενεργειακών διασυνδέσεων και ενεργειακής ασφάλειας.

Μέσω του στρατηγικού προσανατολισμού του Προγράμματος ΠΕΚΑ υπηρετούνται οι επιμέρους στόχοι της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, ​και των περιβαλλοντικών και κλιματικών πολιτικών που συνδέονται με αυτή όπως ο Ευρωπαϊκός Κλιματικός Νόμος, η Νέα Στρατηγική της ΕΕ για την Προσαρμογή στη Κλιματική Αλλαγή, η Νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τη Βιοποικιλότητα, η Νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Δάση, η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Κυκλική Οικονομία, το Ευρωπαϊκό Σχέδιο για την Οικονομικά Προσιτή Στέγαση, η Ευρωπαϊκή Στρατηγική Προτεραιότητα για την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης, την ασφαλή πρόσβαση στο νερό, τη βιώσιμη διαχείριση και την ανθεκτικότητα των υδάτινων πόρων.

Παράλληλα, υπάρχει ένα σύνολο σχετιζόμενων εθνικών πολιτικών που εξυπηρετούνται από το Πρόγραμμα, με κυρίαρχο το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα που σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό διαχέεται στο σύνολο των υπολοίπων στρατηγικών και όπου προωθούνται δράσεις με σημαντικά θετικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο, τη βιοποικιλότητα (Εθνική Στρατηγική), τα νερά (Σχέδια Διαχείρισης Υδάτων Λεκανών Απορροής Ποταμών), τις πλημμύρες (Σχέδια Διαχείρισης Κινδύνου Πλημμύρας), τα Δάση (Εθνική Στρατηγική για τα Δάση), την διαχείριση αποβλήτων και την κυκλική οικονομία (Εθνική Στρατηγική για την Κυκλική Οικονομία, Εθνικό και Περιφερειακά Σχέδια Διαχείρισης Αποβλήτων), την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή (Εθνική Στρατηγική και τα Περιφερειακά Σχέδια για την Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή) και το πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού Εθνικού και Περιφερειακού Επιπέδου.

Ενδεικτικές Δράσεις

Οι στρατηγικοί στόχοι του Προγράμματος υλοποιούνται μέσω συνολικά δώδεκα (12) Προτεραιοτήτων – δέκα (10) κύριες Προτεραιότητες και δύο (2) Προτεραιότητες Τεχνικής Βοήθειας:

• Στο πλαίσιο της Προτεραιότητας 1 “Ενεργειακή απόδοση, προώθηση ΑΠΕ και ενεργειακή υποδομή", το πρόγραμμα θα υποστηρίξει επενδύσεις για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και ενεργειακή αναβάθμιση νοικοκυριών και δημοσίων κτιρίων, δράσεις ανακαίνισης ιδιωτικών κατοικιών με ήπια ενεργειακή αναβάθμιση για παροχή προσιτής και βιώσιμης στέγασης, αποδοτικά δίκτυα τηλεθέρμανσης, έργα ΑΠΕ κυρίως σε νησιά GR-eco, ενεργειακή διασύνδεση νησιών με την ηπειρωτική χώρα, την κατασκευή αγωγού φυσικού αερίου στη Δυτική Μακεδονία προς αντικατάσταση λιγνίτη και άλλα έργα αποθήκευσης και διανομής φυσικού αερίου, καθώς και έργα αποθήκευσης ενέργειας.
• Στο πλαίσιο της Προτεραιότητας 2 “Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή", το πρόγραμμα θα υποστηρίξει επενδύσεις σε αντιπλημμυρικά έργα, έργα προστασίας από κατολισθήσεις, εφαρμογή σχεδίων πρόληψης και διαχείρισης δασικών κινδύνων και επενδύσεις σε πράσινες υποδομές και προσεγγίσεις με βάση το οικοσύστημα για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της ερημοποίησης και διάβρωσης ακτών και εδαφών λόγω της κλιματικής αλλαγής.
• Στο πλαίσιο της Προτεραιότητας 3 “Αστική Αναζωγόνηση", το πρόγραμμα θα υποστηρίξει την ανάπτυξη του Μητροπολιτικού Πάρκου στον Φαληρικό όρμο στην Αθήνα, το οποίο θα σέβεται τις αρχές του νέου ευρωπαϊκού Bauhaus. Επιπλέον, θα υποστηριχθούν πράσινες και μπλε υποδομές, έργα απορρύπανσης και αποκατάστασης μολυσμένων αστικών και περιαστικών περιοχών, καθώς και δράσεις παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα σε μεγάλες αστικές περιοχές και χαρτογράφηση θορύβου.
• Στο πλαίσιο της Προτεραιότητας 4 “Ολοκληρωμένη διαχείριση αποβλήτων – Μετάβαση στην κυκλική οικονομία", το πρόγραμμα θα υποστηρίξει την ανάπτυξη Μονάδων Ανακύκλωσης και Ανάκτησης (ΜΑΑ) που υποδέχονται κυρίως χωριστά συλλεγμένα ρεύματα αστικών αποβλήτων και δευτερευόντως υπολειμματικά σύμμεικτα απόβλητα, εξοπλισμό διαλογής στην πηγή και υποστηρικτικές διαδημοτικές εγκαταστάσεις διαχείρισης αποβλήτων. Δράσεις κυκλικής οικονομίας θα υποστηριχθούν και στα νησιά της πρωτοβουλίας GR-eco, ενώ θα χρηματοδοτηθούν δράσεις για την υποστήριξη της τεχνικής και διοικητικής ικανότητας των δικαιούχων στον τομέα των αποβλήτων.
• Στο πλαίσιο της Προτεραιότητας 5 “Διαχείριση αστικών λυμάτων και υδατικών πόρων", αναπτύχθηκε μια ολιστική προσέγγιση για την αντιμετώπιση των αναγκών σε νερό και θα εφαρμοστεί πιλοτικά σε τέσσερις ομάδες οικισμών. Επίσης, το πρόγραμμα θα υποστηρίξει την ολοκλήρωση υποδομών και δικτύων ύδρευσης, υποδομών διαχείρισης αστικών λυμάτων προς συμμόρφωση με την Οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα, συμπεριλαμβανομένου ενός χρηματοδοτικού προγράμματος για τη διασφάλιση των ιδιωτικών συνδέσεων, τη δημιουργία μονάδων αφαλάτωσης με συστήματα ΑΠΕ, ενώ δράσεις διαχείρισης υδάτινων πόρων θα υποστηριχθούν και στα νησιά της πρωτοβουλίας GR-eco islands.
• Στο πλαίσιο της Προτεραιότητας 6 “Προστασία της βιοποικιλότητας", το πρόγραμμα θα υποστηρίξει τη θέσπιση στόχων διατήρησης για τις υπόλοιπες περιοχές κοινοτικού ενδιαφέροντος και ένα εθνικό σύστημα παρακολούθησης οικοτόπων/ειδών, την ολοκλήρωση των σχεδίων δράσης για τα είδη και τους οικοτόπους και τα σχέδια διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών. Επίσης θα υποστηρίξει την υλοποίηση δράσεων προστασίας ειδών και οικοτόπων που προβλέπονται στο Πλαίσιο Δράσεων Προτεραιότητας περιόδου 2021-2027 και θα παρέχει υποστήριξη της νέας δομής διοίκησης και διαχείρισης περιοχών Natura καθώς και τη δημιουργία πράσινων υποδομών.
• Στο πλαίσιο της Προτεραιότητας 7 “Βιώσιμη Πολυτροπική Αστική Κινητικότητα", ενισχύεται η δημιουργία ποδηλατοδρόμων και δικτύου ποδηλατοδρόμων κυρίως στις μητροπολιτικές περιοχές της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και σε αστικά κέντρα, ενώ συγχρόνως ολοκληρώνεται το πρόγραμμα βιώσιμης μικροκινητικότητας σε Δήμους με τη δημιουργία δικτύου κοινόχρηστων ηλεκτρικών και περιβαλλοντικά φιλικών ποδηλάτων που ξεκίνησε να υλοποιείται στο πλαίσιο της ΠΠ 2014-2020.
• Στο πλαίσιο της Προτεραιότητας 10 “Βιώσιμη διαχείριση και ανθεκτικότητα υδάτινων πόρων", χρηματοδοτούνται δράσεις για την προαγωγή της ασφαλούς πρόσβασης στο νερό, της βιώσιμης διαχείρισης των υδάτων, συμπεριλαμβανομένης της ολοκληρωμένης διαχείρισης και της ανθεκτικότητας των υδάτων, όπως για παράδειγμα δράσεις που υλοποιούν ολιστική διαχείριση υδάτων και λυμάτων, δράσεις βιώσιμων αφαλατώσεων σε περιοχές που πλήττονται ιδιαίτερα από έλλειψη νερού, δράσεις αντιπλημμυρικής προστασίας εφόσον οδηγούν σε εμπλουτισμό του υδροφόρου ορίζοντα, δράσεις επανάχρησης υδάτων και δράσεις ελέγχου και μείωσης διαρροών, που παρουσιάζουν υψηλό ενδιαφέρον δεδομένων των σημαντικών προβλημάτων λειψυδρίας στη χώρα, δράσεις για την προστασία κρίσιμων υποδομών και δράσεις για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω της εφαρμογής μέτρων πρόληψης πλημμυρών με λύσεις που βασίζονται στη φύση.
• Στο πλαίσιο της Προτεραιότητας 11 “Πρόσβαση σε προσιτή και βιώσιμη στέγαση", θα υλοποιηθεί η δράση για την «Ανακαίνιση ιδιωτικών κατοικιών με ήπια ενεργειακή αναβάθμιση» η οποία αφορά σε ανακαίνιση κλειστών ακινήτων και ενεργειακή αναβάθμιση κατά μία τουλάχιστον βαθμίδα στο ΠΕΑ. Η δράση συμπληρώνεται από την αντίστοιχη δράση στην Προτεραιότητα 1 από όπου θα χρηματοδοτηθούν παρεμβάσεις ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης κατά μία τουλάχιστον ενεργειακή κατηγορία, σε κλειστά και ανοικτά ακίνητα.
• Στο πλαίσιο της Προτεραιότητας 12 “Ενεργειακές διασυνδέσεις και υποστηρικτικές υποδομές" θα χρηματοδοτηθούν νέες επενδύσεις που αφορούν σε κατασκευή νέων γραμμών ηλεκτρικής διασύνδεσης των νησιών του ΒΑ Αιγαίου με το ΕΣΜΗΕ, υποδομών μεταφοράς, διανομής και αποθήκευσης ενέργειας, καθώς και υποστηρικτικών ενεργειακών υποδομών και δράσεων προστασίας κρίσιμων ενεργειακών υποδομών.
• Τέλος, το Πρόγραμμα ενισχύει ενέργειες τεχνικής βοήθειας, μέσω των Προτεραιοτήτων 8 και 9 για την υποστήριξη δικαιούχων και φορέων και ωρίμανση πράξεων, την οργάνωση, παρακολούθηση και αξιολόγηση του προγράμματος καθώς και τη διασφάλιση ευρύτατης δημοσιότητας και επικοινωνίας των στόχων και αποτελεσμάτων του Προγράμματος σε όλη της διάρκεια εφαρμογής του.

Εμβληματικές Δράσεις στρατηγικής σημασίας

• Ενεργειακή απόδοση με ανακαίνιση του υφιστάμενου οικιστικού αποθέματος – Πρόγραμμα «Εξοικονομώ»
• Ολοκλήρωση Ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης με το Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΜΗΕ) ηπειρωτική χώρα
• Αντιπλημμυρική θωράκιση της χώρας
• Ολοκλήρωση ανάπλασης Μητροπολιτικού Πάρκου στον Φαληρικό Όρμο
• Δημιουργία Μονάδων Ανάκτησης και Ανακύκλωσης και ανάλογη προσαρμογή των Μονάδων Μηχανικής Βιολογικής Επεξεργασίας προς ενίσχυση στόχων κυκλικής οικονομίας
• Εφαρμογή πιλοτικών προγραμμάτων ολιστικής διαχείρισης υδάτων σε περιοχές Ρεθύμνου, Αλεξανδρούπολης, Κασσάνδρας, Σαρωνικού – Κορινθιακού
• Πρωτοβουλία "GR-eco Islands"

​Σύνοψη Προγράμματος