Αποκατάσταση και ανάδειξη μνημείων της πολιτιστικής κληρονομιάς που βρίσκονται στην περιοχή παρέμβασης και υπάγονται στις αρμοδιότητες του Υπουργείου Πολιτισμού, σύμφωνα με τη Σρατηγική ΤΑΠΤοΚ της Νήσου Χίου στο πλαίσιο του εγκεκριμένου Προγράμματος «Βόρειο Αιγαίο» 2021-2027.​​

Η εν λόγω δράση αφορά σε δύο (2) έργα στην περιοχή παρέμβασης, στο πλαίσιο της εγκεκριμένης Τοπικής Στρατηγικής ΤΑΠΤοΚ, που προτείνονται από την Επιτελική Δομή ΕΣΠΑ του Υπουργείου Πολιτισμού (Ε.Δ.Ε.ΠΟΛ.), λόγω της υψηλής προτεραιότητας, σημασίας και βαθμού ωριμότητάς τους:

1. «Ανάδειξη πτέρυγας νοτίων κελιών στη Νέα Μονή Χίου» με Δικαιούχο την Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου. H Νέα Μονή, μνημείο εγγεγραμμένο στον κατάλογο της Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO (χρονολογία εγγραφής: 1990), αποτελεί το σημαντικότερο μνημείο της νήσου Χίου. Οι εργασίες που προβλέπονται αφορούν στη στατική ενίσχυση και αρχιτεκτονική αποκατάσταση των κελιών της νότιας πτέρυγας και στοχεύουν στην ανάδειξη ενός αποκατεστημένου τμήματος στο σύνολο του εκτεταμένου συγκροτήματος της Μονής, συμπληρώνοντας τις τμηματικές παρεμβάσεις που έχουν υλοποιηθεί μέχρι σήμερα σε αυτό το εμβληματικό μνημείο της Χίου.

2.«Αποκατάσταση ναού Αγίου Ιωάννη «Αργέντη» στον Παλιό Καταρράκτη Χίου» με Δικαιούχο την Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου. Ο ναός αποτελείται από 2 μέρη, τον κυρίως ναό και το νάρθηκα που ανήκουν σε δυο διαφορετικές οικοδομικές φάσεις. Το έτος 1989 ο ναός χαρακτηρίστηκε ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο, με ζώνη προστασίας 300μ. πέριξ. Η κακή κατάσταση διατήρησης του ναού στο σύνολο του είναι ο λόγος που εδώ και 20 χρόνια δεν τελείται λειτουργία στο εσωτερικό του λόγω επικινδυνότητας. Η προτεινόμενη πράξη αφορά την αποκατάσταση του ναού (μέτρα ενίσχυσης, ενέματα, πλινθοσυρραφές, τοποθέτηση ελκυστήρων, ανακεράμωση νάρθηκα και κυρίως ναού κ.α) σύμφωνα με τις εγκεκριμένες μελέτες (γεωτεχνική, στατική, αρχιτεκτονική).

Ο δικαιούχος οφείλει να τηρεί το σύνολο των κοινών δεικτών εκροών και αποτελέσματος για το ΕΤΠΑ, σύμφωνα με τις απαιτήσεις των Κανονισμών της Προγραμματικής Περιόδου 2021-2027.​